Aasgierfondsen voortaan zonder Belgische vleugels


Financiële instellingen en tussenpersonen –Toezicht - Aasgierfondsen

Via de wet van 12 juli 2015 teneinde de activiteiten van de aasgierfondsen aan te pakken (BS 11 september 2015) wil de Belgische wetgever in België de strijd aanbinden tegen aasgierfondsen.

Aasgierfondsen worden doorgaans omschreven als investeringsfondsen die voor een spotprijs schuldpapier opkopen (vaak van staten en i.h.b. van ontwikkelingslanden), om vervolgens via juridische weg de schuldenaar tot volledige afbetaling te dwingen (i.e. uitbetaling van de nominale waarde van de lening of schuld, vermeerderd met de achterstallige rente).

De achterliggende bedoeling van de wetgever zou de wil zijn kwetsbare staten te beschermen tegen dergelijke uitbuiting door aasgieren. Het toepassingsgebied van de wet is zodoende beperkt tot staatsleningen of staatsschulden. Leningen of schulden van entiteiten die niet onder de notie “staat” vallen, worden dus niet beoogd.

Wat betreft de geviseerde schuldeisers is de wet zeer algemeen, er worden geen criteria ratione personae vastgesteld waaraan de schuldeiser zou moeten voldoen. Elke schuldeiser, ongeacht diens rechtsvorm, valt zodoende onder de wet.

De wet legt de praktijken aan banden van schuldeisers wanneer er sprake is van een “ongeoorloofd voordeel”.

De wet definieert een ongeoorloofd voordeel als een klaarblijkelijke wanverhouding tussen de afkoopwaarde en de nominale waarde van de lening of de schuld, of tussen de afkoopwaarde en de bedragen waarvan de schuldeiser de betaling eist.

Om te kunnen spreken van een ongeoorloofd voordeel moet de klaarblijkelijke wanverhouding verder worden aangevuld met een van de zes in de wet opgesomde criteria (o.a. het aasgierfonds heeft zijn zetel in een belastingparadijs; de debiteurstaat was in een bewezen of imminente staat van onvermogen of staking van betaling op het ogenblik van de afkoop van de lening of schuld; het aasgierfonds maakt systematisch gebruik van gerechtelijke procedures om de terugbetaling te verkrijgen; etc.).

Wanneer een schuldeiser een ongeoorloofd voordeel nastreeft door een lening of een schuld van een staat af te kopen, zullen zijn rechten voortaan worden beperkt tot de prijs die hij heeft betaald om die lening of schuld af te kopen.

Daarnaast geldt dat, indien de betaling aan de schuldeiser een ongeoorloofd voordeel in de zin van de wet oplevert, ongeacht het recht toepasselijk op de rechtsrelatie tussen het aasgierfonds en de debiteurstaat, geen enkele uitvoerbare titel kan worden verkregen in België en geen enkele bewarende maatregel of maatregel van gedwongen uitvoering kan worden genomen in België teneinde een betaling te verkrijgen in België.

De wet is in werking sinds 21 september 2015.

Régine Feltkamp en Joeri Danhieux