Nieuwe regeling zakelijke zekerheden eindelijk in werking vanaf 1 januari 2018

Pasted Graphic 2


Zekerheden op roerende goederen - Pand – Eigendomsvoorbehoud – Nationaal Pandregister – Tegenwerpbaarheid – Registratie – Raadpleging – Retributie


Het lang verwachte uitvoeringsbesluit


Met een Koninklijk Besluit van 14 september 2017 (hierna “KB Nationaal Pandregister”) wordt eindelijk de volgende, noodzakelijke stap richting de inwerkingtreding van het zekerheidsrecht voor roerende goederen gezet.

Deze regeling was reeds met een
wet van 11 juli 2013 (hierna “de Pandwet”) in het Burgerlijk Wetboek ingevoegd maar had vooralsnog geen uitwerking gekregen.

Belangrijkste nieuwigheden

De nieuwe regeling omvat een hervorming van het pandrecht, de introductie van een bepaling inzake de overdracht van een schuldvordering tot zekerheid (zie ook hierover e.g. R. FELTKAMP, “Overdracht tot zekerheid van schuldvorderingen: een bijzonder(e zeker)heid?”, TBBR, 2017, 215-241) en de introductie van bepalingen inzake het eigendomsvoorbehoud en het retentierecht.

De meest fundamentele hervorming is de afschaffing van het vereiste van buitenbezitstelling voor het pand. Een pandrecht zal voortaan ook zonder buitenbezitstelling geldig kunnen tot stand komen en tegenwerpbaar zijn aan derden, op voorwaarde dat het in het pandregister geregistreerd is. Aldus wordt het in de praktijk mogelijk voor een schuldenaar om roerende goederen in pand te geven die hij/zij onder zich blijft houden en kan blijven gebruiken o.a. om inkomsten mee te regenereren.

Vernieuwend in deze context is ook dat het pand op de handelszaak voortaan op algemene wijze gebruikt zal kunnen worden en niet enkel als zekerheid ten behoeve van kredietinstellingen.

Ook nieuw is dat ondanks verwerking of het onroerend worden van de in pand gegeven zaak achteraf, het pandrecht blijft voortbestaan. Een gelijkaardige regel geldt voor het eigendomsvoorbehoud.

Tot slot is te vermelden dat een aantal bepalingen werden ingevoerd ter bescherming van de pandgever-consument.

Nationaal Pandregister

Centraal in het nieuwe systeem staat het Nationaal Pandregister, een
geïnformatiseerde en online toegankelijke softwaretoepassing, beheerd door de FOD Financiën (Algemene Administratie van de Patrimoniumdocumentatie), waarmee een pandrecht of een eigendomsvoorbehoud kan geregistreerd, gewijzigd, vernieuwd overgedragen, verwijderd of geraadpleegd worden.

Door de Pandwet werd aan de Koning de bevoegdheid gegeven om de nadere regels inzake de werking van dit Nationaal Pandregister vast te stellen.

Dit is eindelijk gedaan in het KB Nationaal Pandregister dat de volgende aspecten regelt:

1° Identificatie en authenticatie van gebruikers

Een persoon die van het National Pandregister gebruik wenst te maken – weze het om een pandrecht of eigendomsvoorbehoud te registeren, wijzigen, vernieuwen, over te dragen, te verwijderen of te raadplegen – zal zich moeten aanmelden via zijn elektronische identiteitskaart.

Zowel natuurlijke personen als rechtspersonen kunnen ervoor opteren het statuut van “geregistreerde” gebruiker te verwerven. Hiertoe moet de door de FOD Financiën opgestelde standaard
gebruikersovereenkomst worden gesloten met de FOD Financiën (Administratie Rechtszekerheid).

2° Registratie van een pandrecht / eigendomsvoorbehoud

Om een pandrecht of een eigendomsvoorbehoud in het Nationaal Pandregister te laten registeren, moet de pandhouder respectievelijk de verkoper of de houder van het eigendomsvoorbehoud (of hun vertegenwoordiger) een reeks gegevens invullen in het elektronisch aanmeldingsformulier.

Voor de registratie zal een retributie worden aangerekend, waarvan de omvang in verhouding staat tot het bedrag tot beloop waarvan de schuldvorderingen worden gewaarborgd respectievelijk de verkoopprijs.

Eenmaal een pand werd geregistreerd in het Nationaal Pandregister zal enkel de pandhouder (of zijn vertegenwoordiger), de registratie kunnen wijzigen, vernieuwen of (geheel of gedeeltelijk) verwijderen. Indien een eigendomsvoorbehoud werd geregistreerd in het Nationaal Pandregister kan enkel de verkoper of de houder van het eigendomsvoorbehoud (of diens vertegenwoordiger) de registratie wijzigen, vernieuwen of verwijderen.

3° Raadpleging van het Nationaal Pandregister

Eenieder kan, tegen retributie, een zoekopdracht verrichten in het Nationaal Pandregister en een attest vragen waarin o.a. alle in het Nationaal Pandregister raadpleegbare gegevens betreffende een pand (of een eigendomsvoorbehoud) en de schuldvordering is in opgenomen.

Inwerkingtreding

Het KB Nationaal Pandregister zal in werking treden op de dag dat de Pandwet in werking treedt.

Dit zou, krachtens een wet van 25 december 2016, uiterlijk op 1 januari 2018 het geval moeten zijn.

De
FOD Financiën bevestigt alvast dat het pandregister effectief gebruikt kan worden vanaf 1 januari 2018.

R. Feltkamp & G. Hendrikx